Pięcio- czy sześciolatek, który uczy się nazywać złość zanim uderzy kolegę - to działa lepiej niż tysiąc pogadanek później. Program profilaktyczny Spotkania =z Leonem to psychoprofilaktyczny cykl zajęć dla dzieci w wieku 5-9 lat, który zapobiega agresji, uczy rozpoznawania i nazywania emocji oraz rozwija empatię. Zajęcia budowane są wokół przygód rodzeństwa - Julki i Julka - oraz ich przyjaciela, kameleona Leona. Prowadzimy szkolenia przygotowujące nauczycieli i pedagogów do samodzielnej realizacji tego programu w przedszkolach i klasach I-III. W tym tekście wyjaśniamy, na czym polega program, dla kogo jest, jak wygląda struktura zajęć i co daje ukończenie szkolenia realizatora.
Czym jest program profilaktyczny Spotkania z Leonem
Program profilaktyczny Spotkania z Leonem to psychoprofilaktyczny program dla dzieci w wieku 5-9 lat, którego celem jest zapobieganie zachowaniom agresywnym, nauka rozpoznawania i nazywania emocji oraz rozwijanie empatii. Powstał we współautorstwie Huberta Czemierowskiego i jest udostępniany przez środowisko związane z metodyką „Spójrz Inaczej". Założenie jest proste: dziecko, które umie nazwać to, co czuje, rzadziej reaguje uderzeniem, krzykiem czy wycofaniem.
Bohaterem prowadzącym dzieci przez kolejne sytuacje jest kameleon Leon - postać nieprzypadkowa. Kameleon zmienia kolory, tak jak człowiek zmienia nastroje. Ten obraz maluch od razu rozumie. Razem z Julką i Julkiem dzieci przechodzą przez historie o kłótni, zazdrości, strachu czy wykluczeniu z zabawy. Nie ma tu moralizowania. Jest rozmowa, zabawa i ćwiczenie realnych umiejętności psychospołecznych - czyli zdolności, które pozwalają dziecku funkcjonować w grupie: nazywać uczucia, dogadywać się, radzić sobie z odmową. To pojęcie jest osią całej metodyki „Spójrz Inaczej", którą współtworzyli Hubert Czemierowski i Ewa Czemierowska-Koruba.
Jak zauważa serwis Spójrz Inaczej, zajęcia mają charakter warsztatowy - dziecko uczy się przez doświadczenie, a nie przez wysłuchanie pouczenia. To odróżnia program od klasycznych pogadanek. Umiejętność samoregulacji emocjonalnej, którą program rozwija, jest dziś opisywana jako jedna z kluczowych kompetencji rozwojowych - sześciolatek, który rozpoznaje sygnały narastającej złości (przyspieszony oddech, zaciśnięte pięści), potrafi je zatrzymać, zanim przerodzą się w cios.
Dla kogo jest ten program i jakie umiejętności rozwija
Program adresujemy do dzieci od 5 do 9 lat, czyli od zerówki po pierwsze klasy szkoły podstawowej. To moment, w którym kształtują się podstawowe wzorce reagowania na frustrację. Jeśli dziecko na tym etapie nauczy się, że złość można nazwać i przeżyć bez krzywdzenia innych, zyskuje na całe lata.
Co konkretnie ćwiczą dzieci podczas zajęć:
-
rozpoznawanie własnych emocji i nadawanie im nazw (złość, smutek, radość, strach),
-
rozumienie uczuć innych dzieci, czyli empatia w praktyce,
-
radzenie sobie ze złością bez agresji fizycznej i słownej,
-
proste techniki uspokajania się, gdy emocje biorą górę,
-
budowanie relacji w grupie i współpracę w zabawie.
Profilaktyka zachowań agresywnych działa najskuteczniej, gdy zaczyna się wcześnie - o czym piszemy przy okazji innych programów wychowawczo-profilaktycznych, jak iskra odporności w Opolu. Program oferuje zestaw ćwiczeń rozwijających umiejętności psychospołeczne krok po kroku, bez konieczności samodzielnego układania metodyki.
Struktura zajęć: 10 scenariuszy i przygody kameleona Leona
Program zbudowany jest z 10 ilustrowanych scenariuszy zajęć, z których każdy koncentruje się na jednym temacie z obszaru emocji i relacji. Scenariusze są gotowe do użycia - prowadzący dostaje opis przebiegu, cele, potrzebne materiały i propozycje ćwiczeń. Przy napiętym grafiku nauczyciela ma to ogromne znaczenie.
Każde spotkanie ma podobny rytm: krótka historia o Julce, Julku i Leonie, rozmowa o tym, co bohaterowie przeżyli, a potem ćwiczenie lub zabawa, w której dzieci przenoszą to na własne doświadczenie. Ilustracje pełnią rolę mostu - pięciolatek nie przeczyta długiego tekstu, ale obrazek zapamięta i skomentuje.
Przykładowy podział tematów w cyklu:
| Blok tematyczny | Czego uczy dziecko |
|---|---|
| Emocje i ich nazwy | Rozpoznawanie, co czuję w danej chwili |
| Złość pod kontrolą | Reagowanie na frustrację bez agresji |
| Empatia | Zauważanie uczuć innych dzieci |
| Współpraca w grupie | Wspólna zabawa bez wykluczania |
| Rozwiązywanie sporów | Proste zarządzanie konfliktami przy kłótni |
10 scenariuszy tworzy zamknięty cykl: jeden temat na spotkanie, mniej więcej jedno spotkanie w tygodniu, co daje pełen semestr systematycznej pracy z grupą - od września do stycznia lub od lutego do czerwca.
Szkolenie realizatora: jak przygotowujemy nauczycieli do prowadzenia zajęć
Aby prowadzić program Spotkania z Leonem, trzeba przejść szkolenie realizatora. Standardowo trwa ono 2 dni i obejmuje 20 godzin dydaktycznych. To nie wykład - to warsztat, w którym uczestnicy sami przechodzą przez ćwiczenia, które później poprowadzą z dziećmi. Uczą się reagować na trudne sytuacje w grupie, moderować rozmowę o emocjach i pracować ilustracjami.
Uczestnik po ukończeniu otrzymuje uprawnienia realizatora oraz komplet 10 scenariuszy zajęć i jest przygotowany do samodzielnej pracy w przedszkolu i klasach I-III.
W naszym Ośrodku Profilaktyki i Edukacji LIDER prowadzimy szkolenia realizatorów na terenie całej Polski. Model ośrodka sprawdza się dlatego, że łączy przygotowanie metodyczne z realnym wsparciem placówki już po szkoleniu - nie zostawiamy nauczyciela sam na sam ze scenariuszami, lecz służymy konsultacją, gdy w grupie pojawia się nietypowa sytuacja. Kto najczęściej do nas trafia:
-
nauczyciele wychowania przedszkolnego i edukacji wczesnoszkolnej,
-
pedagodzy i psycholodzy szkolni,
-
członkowie Gminnych Komisji Rozwiązywania Problemów Alkoholowych,
-
pracownicy poradni psychologiczno-pedagogicznych.
Więcej o naszym podejściu znajdziesz na stronie Elalider.pl. Pełną paletę warsztatów pokazujemy też przy relacjach z realizacji, jak Apteczka Pierwszej Pomocy Emocjonalnej w Cewicach.
Dlaczego warto wdrożyć ten program w szkole i przedszkolu
Profilaktyka, która zaczyna się w wieku pięciu lat, jest tańsza i skuteczniejsza niż interwencja u nastolatka. Dziecko, które w zerówce nauczyło się nazywać złość, w czwartej klasie ma gotowe narzędzie, gdy pojawia się konflikt. Programy profilaktyczne w szkole działają najlepiej, gdy tworzą system, a nie jednorazowe wydarzenie - jeden warsztat raz w roku nie zmieni utrwalonych nawyków, ale systematyczny cykl przez semestr już tak.
FAQ
Program Spotkania z Leonem to cykl zajęć dla dzieci w wieku 5-9 lat, który ma na celu zapobieganie agresji oraz rozwijanie umiejętności rozpoznawania emocji i empatii. Dzieci uczą się poprzez zabawę i doświadczenie, co pozwala im lepiej radzić sobie z własnymi emocjami.
Program jest skierowany do dzieci w wieku od 5 do 9 lat, co obejmuje przedszkola oraz klasy I-III szkoły podstawowej. To kluczowy moment w rozwoju, kiedy dzieci uczą się podstawowych wzorców reagowania na frustrację i emocje.
Program składa się z 10 ilustrowanych scenariuszy zajęć, z których każdy koncentruje się na innym temacie związanym z emocjami i relacjami. Zajęcia mają podobny rytm, obejmują krótką historię, rozmowę oraz ćwiczenia, które pomagają dzieciom przenieść te doświadczenia na własne życie.
Dzieci uczą się rozpoznawania i nazywania własnych emocji, empatii, radzenia sobie z złością bez agresji oraz budowania relacji w grupie. Program skupia się na praktycznych technikach, które pomagają dzieciom lepiej funkcjonować w społeczności.
Aby prowadzić program Spotkania z Leonem, nauczyciele muszą ukończyć dwudniowe szkolenie realizatora. Szkolenie obejmuje praktyczne ćwiczenia oraz przygotowanie do moderowania rozmów o emocjach, co pozwala na skuteczne prowadzenie zajęć z dziećmi.
Program wpisuje się w szkolne programy wychowawczo-profilaktyczne i dobrze łączy się z późniejszymi działaniami. Praca z emocjami i wczesnym rozwiązywaniem sporów tworzy fundament pod bardziej złożone kompetencje, jak mediacja szkolna czy świadome zarządzanie konfliktami w starszych klasach.